datum

20.06.2019.

Kvalitetni sadržaji na planinama u toku letnjih meseci doživljavaju pravi preporod u poslednjoj deceniji i afirmišu se kao veoma atraktivne destinacije za godišnje odmore koji nisu vezani isključivo za čarolije na snegu. Prednost naše države je ta što gotovo u svakom delu zemlje postoje prelepi lokaliteti i parkovi od nacionalnog značaja, vanredne lepote.

Kopaonik je najpopularnija planina na kojoj strani, ali i domaći turisti vole da se rashlađuju od letnjih žega i uživaju u lepoti netaknute prirode koja odmara dušu. Nebrojeni nacionalni parkovi, rezervati prirode sa vodopadima okruženim gustim borovima i smrčama dom su za šarenoliku planinsku faunu.

Leto na Kopaoniku nudi brojne sadržaje koji uključuju: splavarenja rekom za one željne adrenalina i dobrog druženja a zbog pogleda na veličanstvene kanjone i sa neke od žičara i brojnih vidikovaca poželećete da se zauvek nastanite na Kopaoniku. O jednom takvom vidikovcu govorićemo u narednom tekstu. Posle pogleda sa predivnog vidikovca Nebeske stolice Kopaonik se posebno čuva u srcima gostiju.

Arheološko nalazište Nebeske stolice

Jedna od najatraktivnijih lokacija koju obavezno morate posetiti kada dođete na Kop, jesu Nebeske stolice; među lokalnim stanovništvom poznate i kao Crkvine. Naime, Nebeske stolice na Kopaoniku su prirodni i društveni fenomen odakle se pruža fantastičan pogled koji seže do planine Rtanj, obronaka Stare planine, pa sve na zapad do Crne Gore i Bosne.  

Sa lokalieta Nebeske stolice se pružaju dolinom brze planinske reke Ibar, sa karakterističnim pogledom na strme litice Šar planine. Pomalo mistično imenu Nebeske stolice kumovao je ni manje ni više nego slavni vojvoda, Živojin Mišić.

Kopaonik Nebeske stolice krije pod samim Pančićevim vrhom. Na nadmorskoj visini od 1793 metra sačuvani su kameni ostaci crkava iz dva bliska perioda, koja, opet, pripadaju dvema različitim epohama: jednoj poznoantičkoj, i drugoj, ranohrišćanskj fazi. 

Osim kamenih ostataka crkava na nalazištu Nebeska stolica Kopaonik na ovom prostoru nema novijih iskopina. Zbog nedostatka srednjovekovnih građevina, smatra se da su Nebeske stolice posle rušenja napuštene i da naselje više nije korišćeno.

Legenda o nastanku lokaliteta Nebeske stolice

Crkvište na Kopaoniku je posvećeno Svetom Prokopiju, zaštitniku vojnika rudara, jer je ova planina, u antičkim i srednjovekovnim izvorima nazivana Srebrna – zbog daleko poznatog rudnog potencijala, naročito zlata, srebra, bakra i ovlova. 

Po starom predanju, crkva je u toku jedne noći nestala. Dok je letela ka nebu, na njenom mestu su ostali samo temelji, a kameni blokovi su padali po okolnom prostranstvu. Od zidova leteće crkve, koji su padali po celoj Toplici, i na tim mestima nastajale su nove crkve. 

Međutim, kako su arheolozi sprovodili iskopavanja na lokalitetu Nebeske stolice, pojavile su se zidine koje su ukazivale na to da je tu bio mnogo veći objekat.

predeli Kopaonika

Antičko naselje i arheološko nalazište Nebeske stolice Kopaonik

Nebeske stolice arheološko nalazište Kopaonik duguje narodima koji su živeli na ovom prostoru još od III do VI veka. Prvobitno kao mali kasnoantički stambeni kompleks koji se u V ili VI veku razvio u važno hrišćansko središte. 

Na planini Kopaonik Nebeske stolice arheološko nalazište se nalazi neposredno u blizini vidikovca a naučnici još uvek ispituju tip građevine koji je na tom mestu bio podignut. Pouzdano se zna da je još u vreme rimskog carstva kopana ruda u Kopaoničkim krajevima.

Jedna od pretpostavki govori o mogućnosti postojanja vojnog utvrđenja na vrhu planine, u okviru čijih zidina se nalazio i verski hram. Tome u prilog ide i činjenica da je sam hram posvećen Svetom Prokopiju, koji je i sam bio vojnik sa visokim činovima u rimskoj vojsci. Mi i dan danas, nakon toliko vekova, na skoro identičnom mestu imamo vojnu kasarnu.

Ostaci ranohrišćanske crkve na lokalitetu Nebeske stolice

Na lokalitetu Nebeske stolice je pronađen novac iz vremena rimskog imperatora Konstantina Velikog, u čije vreme je hrišćanstvo već bilo masovno prihvatano u carstvu. Takođe je pronađen i podni mozaik iz rimskog perioda, koji je moguće videti u muzeju u Kraljevu.

Na ovom lokalitetu otkriveni su ostaci građevina i reprezentativne stare hrišćanske bazilike koja datirana u 5. ili 6. veka. Specifične je osnove, u čijoj unutrašnjosti je otkriven ranohrišćanski mozaik sa geometrijskim izomorfnim motivima, karakterističnim baš za taj period, a kao kruna svega – u jednom od polja mozaika se nalazi slika pauna (hrišćanskog simbola vaskrsenja).

Izgled ranohrišćanke bazilike 

Bazilika Nebeske stolice ima složenu i specifičnu osnovu, sa dvostrukom oltarskom građevinom, izrađenom od lomljenog i tesanog kamena, naosom, severnim brodom, južnim aneksom i narteksom. Cela građevina je napravljena istovremeno.

Pravljena je od lomljenog i tesanog kamena koji je vezivan krečnim malterom. Sam teren je uticao na njenu gradnju, pošto su u njoj (narteks i apsida) uočljivi delovi stena koje su se pre izgradnje nalazile na tom prostoru

Njena unutrašnjost je bila ukrašena freskama i mozaikom što je do danas čini privlačnom za turiste. Danas su od bazilike preostali temelji i prizemni deo zida, koji su nakon iskopavanja konzervirani.

Ovako značajnom središtu hrišćanstva, moralo je da odgovara i znatno veće naselje od onog do sada otkrivenog, sa svega nekoliko građevina. Pretpostavlja se da su na planini Kopaonik Nebeske stolice nalazile u sklopu većeg lokaliteta ili neistražene tvrđave iz ranovizantijskog doba koju možete i sami potražiti tokom svog  aktivnog odmora na Kopaoniku.

Prijavite se na newsletter